Hoe voorkom je stof en krassen bij het scannen van dia's en negatieven
Stof en krassen zijn de grootste vijanden van je oude dia's en negatieven.
Je wilt natuurlijk scherpe en schone digitale foto's, maar tijdens het scannen sluipen er gemakkelijk ongewenste vuiltjes tussen. In dit artikel lees je hoe je stof en krassen voorkomt bij het scannen van dia's en negatieven. We gaan praktisch aan de slag en houden het veilig voor beginners.
Waarom is stof zo’n probleem bij scannen?
Stof is overal. Het ligt op de scanner, op de dia en in de lucht. Als je een dia scant, wordt elk stofdeeltje extreem scherp in beeld gebracht.
Dat levert vervelende vlekjes op die je later weer moet wegwerken. Voorkomen is dus beter dan genezen.
Zorg dat je werkplek stofvrij is voordat je begint.
De werkplek voorbereiden
Begin met een schone tafel. Veeg het stof weg met een vochtige doek, niet met een droge stofdoek, want die laat alleen maar stofdeeltjes opwaaien.
Zorg dat de kamer even kan luchten, maar vermijd tocht. Tocht blaast stof namelijk direct op je scanner en je dia's. Heb je een platte scanner?
Leg dan een donkere doek of een stuk papier over de glasplaat als je even niets scant.
Zo blijft het glas schoon. Bij een losse diascanner of een scanner met een speciaal opzetstuk, bewaar je de onderdelen het beste in een afgesloten doos of een ziplock-zakje.
Dia's en negatieven schoonmaken voor het scannen
Voordat je de scanner induikt, maak je de dia of het negatief schoon. Dit is de belangrijkste stap om krassen te voorkomen.
Gebruik een zachte blaasbalg. Blaas het losse stof van de dia.
Gebruik nooit je mond, want dan komen er speekseldeeltjes op het oppervlak. Een blaasbalg is veiliger en krachtiger. Als er nog stof vastzit, gebruik je een zacht stofkwastje.
Veeg voorzichtig in één richting. Draai de dia niet heen en weer, dat maakt het stof alleen maar vast.
Voor hardnekkig vuil kun je een antistatische doek gebruiken. Dit is een speciale doek die stof afstoot. Wrijf zachtjes. Gebruik nooit keukenpapier of tissues, want die kunnen krassen geven. Wil je het nog grondiger aanpakken? Gebruik een microvezeldoekje.
Dit is veilig voor de emulsie. Let op: gebruik nooit vloeistoffen op oude dia's tenzij je weet wat je doet.
Water kan vlekken geven. Als je water wilt gebruiken, gebruik dan gedestilleerd water en een speciale bevochtigingsoplossing. Verwijder eerst de frames van de dia's. Doe dit voorzichtig.
De scanner schoonhouden
Een schone scanner is essentieel om krassen te voorkomen. Controleer regelmatig de glasplaat.
Maak het glas schoon met een vochtig microvezeldoekje. Gebruik eventueel een beetje glassex, maar spray dit nooit direct op de scanner.
Spray het eerst op de doek. Veeg in een rechte lijn, niet in cirkels. Zo voorkom je strepen. Als je een scanner met een automatische documentinvoer (ADF) gebruikt, maak dan ook de rolletjes schoon.
Stof op de rolletjes veroorzaakt strepen op je scans. Let op: raak de glasplaat niet aan met je vingers.
Vingerafdrukken laten vette vlekken achter die moeilijk te verwijderen zijn.
Scannen zonder krassen: de juiste techniek
Als je gaat scannen, leg de dia of het negatief dan voorzichtig op de scanner. Druk niet te hard. Bij een flatbedscanner leg je de dia op de glasplaat.
Zorg dat hij vlak ligt. Als de dia bol staat, kan dat een onscherp beeld geven.
Gebruik bij ingeraamde dia's altijd het juiste opzetstuk. Als de dia te strak in het raampje zit, kan hij opbollen.
Dit geeft lelijke scans. Probeer de dia vlak te leggen. Bij tweedelige raampjes kun je de spaties voorzichtig inkorten met een schaar, maar pas op voor vingerafdrukken.
Scannen met een magazijnscanner? Bekijk onze veelgestelde vragen over scanners en volg de instructies van de fabrikant.
Deze scanners zijn snel, maar je moet de dia's goed positioneren.
De juiste scannerinstellingen kiezen
Goede instellingen helpen om stof en krassen te minimaliseren. Open de scansoftware en kies voor hoge resolutie, maar niet te hoog.
Te hoge resolutie maakt stof extra zichtbaar. Een resolutie van 2400 dpi is vaak voldoende voor dia's.
Gebruik de functie voor stofverwijdering als je scanner die heeft. Sommige scanners hebben een ingebouwde stofcorrectie. Dit is handig, maar voorkomt nog steeds beter.
Test eerst een paar dia's voordat je een grote lading scant. Zo zie je of de instellingen goed zijn.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Als er toch strepen op je scan komen, ligt het vaak aan vuil op de scanner.
Maak het glas en de glasstrip schoon met een zachte doek. Controleer ook de coronadraden (bij printers) of andere bewegende delen.
Als de scan niet scherp is, controleer dan of de dia vlak ligt. Een bolle dia geeft wazige beelden. Is de kleur vreemd? Controleer of er stof op de lichtbron zit. Door kleurkalibratie bij het scannen toe te passen, zorg je voor natuurgetrouwe beelden van je familiegeschiedenis.
Veelgestelde vragen
Waarom geeft mijn scanner strepen op mijn scan?
Strepen komen meestal door vuil op het glas of de scannerunit. Maak het glas en de bewegende delen schoon met een zachte, pluisvrije doek. Gebruik geen schurende materialen.
Hoe kan ik de kwaliteit van mijn scan verbeteren?
Zorg dat de dia of het negatief schoon en vlak is. Gebruik de juiste scannerinstellingen en voorkom stof op de werkplek.
Hoe kan ik dia's schoonmaken zonder ze te beschadigen?
Test eerst een paar foto's. Gebruik een blaasbalg voor los stof en een zacht stofkwastje voor vast vuil.
Gebruik een antistatische doek of microvezeldoekje voor hardnekkige vlekken. Vermijd vloeistoffen tenzij je weet wat je doet.