Molen- en smederijfamilies in de Achterhoek generaties ambachtslieden
De Achterhoek staat bekend om zijn glooiende heuvels, oude boerderijen en een rijke historie.
Maar als je goed kijkt, zie je iets anders wat deze streek typeert: de families die al generaties lang ambachtswerk doen. Denk aan molenaars die met de wind meedraaien en smeden die met vuur en hamer ijzer vormgeven. In dit artikel lees je hoe deze families, zoals de Boeijinks en andere ambachtsgeslachten, de Achterhoek vormgaven. Het verhaal gaat over hard werken, gemeenschap en het doorgeven van kennis van vader op zoon.
De molen als middelpunt van het dorp
Vroeger was de molen veel meer dan alleen een gebouw dat graan maalde.
Het was een sociale plek waar mensen samenkwamen. Neem nu de maalderij van de familie Boeijink in de Heidenhoek.
Deze molen, oorspronkelijk een stenen grondkorenmolen, werd in 1869 in gebruik genomen door molenaar Bruil. Later, in 1902, kwam de molen in handen van de familie Boeijink. Zij zagen al snel dat de techniek veranderde. Waar de molen vroeger op windkracht draaide, werd er in 1904 een petroleummotor bij geplaatst.
Uiteindelijk werd in 1915 de molen stilgezet en gesloopt om plaats te maken voor stoomkracht.
Hoewel er fysiek niets meer van de molen te vinden is, blijft de herinnering aan de molenaarsfamilie levendig. De rol van de molenaar was cruciaal voor de boerengemeenschap. Boeren brachten hun graan naar de molen om het te laten malen.
Dit zorgde voor een sterke band tussen de molenaar en de lokale boeren. De maalderij werd een middelpunt waar niet alleen zakelijke transacties plaatsvonden, maar waar ook sociale contacten werden onderhouden. Dit zien we terug in veel Achterhoekse families: hun bedrijf was hun leven.
Generaties ambacht doorgeven
Een kenmerk van de Achterhoekse ambachtsfamilies is het sterke familiegevoel. De kennis wordt vaak mondeling doorgegeven. Henk Boeijink, kleinzoon van de oprichter, nam in 1967 het bedrijf over.
Hij groeide op in een drukke, maar warme omgeving. "Ik ben 16 maart 1947 geboren op de maalderij, in het ‘olde huus’", vertelt hij.
Zijn jeugd werd gedomineerd door het werk. "We hadden altijd mensen over de vloer.
Het personeel at tussen de middag mee bij ons. Dat was warm eten." Deze manier van werken, waarbij leven en werken vermengd zijn, is typisch voor generaties ambachtslieden.
Er was geen tijd voor vakanties; het werk ging door. Toch was er ook ruimte voor ontspanning, zoals het bezoeken van voetbalwedstrijden van De Graafschap.
Het verhaal van Henk laat zien hoe de waarden van toen – samen eten, samen werken – nog steeds belangrijk zijn. Het is een manier van leven die de Achterhoekse cultuur versterkt.
De smid en de smederij in de Achterhoek
Naast molenaars waren smeden onmisbaar in de Achterhoek. Een smid maakte gereedschap, hoefijzers en ijzeren voorwerpen voor de boeren.
In het verhaal van de familie Boeijink komt ook een smederij voor.
Bij de vijf huizen die de grootvader liet bouwen voor arbeiders, was er een huis met een smederij. Hier woonde de familie Bussink. Dit toont aan hoe landbouw, molenwerk en smidswerk vaak samenkwamen in één kern.
Een smederij was een plek van vuur en lawaai, maar ook van vakmanschap. De smid moest sterk zijn, maar ook creatief.
Hij moest weten hoe ijzer reageert op hitte. Net als bij de molenaars was het bij smeden vaak een familiebedrijf. De vader leerde het vak aan zijn zoon of dochter. Hoewel de techniek is veranderd, blijft de waardering voor het ambachtelijk smeedwerk in de Achterhoek groot. Veel historische gebouwen en hekwerken in de streek zijn nog steeds het resultaat van dit oude vak.
De sociale structuur van de Achterhoek
De families die deze ambachten uitoefenden, waren vaak de ruggengraat van de dorpsgemeenschap.
Ze bouwden huizen voor arbeiders, zoals de vijf huizen die de grootvader van Henk Boeijink liet bouwen. Dit waren geen simpele woningen, maar een echte kern. "Het doel van mijn opa was feitelijk om een kern te creëren, waar de boeren uit de omgeving terecht zouden kunnen", zo wordt er verteld.
De huizen stonden vol, niet alleen met arbeiders, maar met families die elkaar hielpen. De namen van deze families – Boeijink, Bussink, Koolenbrander, Wolsink – zijn bekend in de streek.
Ze zijn verbonden aan de geschiedenis van de Heidenhoek en andere delen van de Achterhoek, waar ook de oorlogsgeschiedenis van onze voorouders een diepe indruk heeft achtergelaten.
Door de jaren heen veranderde er veel, maar de verbondenheid met de streek bleef. De wegen kregen namen (van "Slakweg" naar "Heidenhoekweg"), maar de gemeenschap bleef hecht.
De toekomst van het ambacht
Hoewel de oude molen is verdwenen en de smederijen zijn gemoderniseerd, leeft de geest van de ambachtslieden voort. Mensen in de Achterhoek waarderen nog steeds vakwerk en traditie. Het verhaal van de families laat zien dat ondernemerschap en vooruitziend blik belangrijk waren. De grootvader van Henk kocht heidegrond om deze te ontginnen tot landbouwgrond. Dit soort slimme zetten zorgde ervoor dat de bedrijven konden blijven bestaan.
Tegenwoordig zijn er nog steeds ambachtelijke bedrijven in de Achterhoek, hoewel ze er anders uitzien dan vroeger. De techniek helpt nu, maar het vakmanschap blijft mensenwerk. De verhalen van families zoals de Boeijinks herinneren ons aan de waarde van ambacht, gemeenschap en doorzettingsvermogen.
Conclusie
De molen- en smederijfamilies in de Achterhoek zijn meer dan alleen historische figuren. Ze zijn een symbool van een streek die leeft van traditie en vakmanschap.
Van de windmolens die draaiden op de heuvels tot de smeedvuurtjes die brandden in de dalen, deze families zorgden voor voedsel, gereedschap en een thuis voor velen.
Hun verhalen, zoals dat van de familie Boeijink, laten zien hoe generaties ambachtslieden de Achterhoek hebben opgebouwd. Wie door de Achterhoek rijdt, ziet nog steeds de sporen van deze rijke geschiedenis.